نوروز در آذربایجان

جشن نوروز در جمهوری آذربایجان چهار هفته پیش از اعتدال بهاری شروع می شود و به تبع عناصر چهارگانه (آب، باد، خاک و آتش) چهار سه شنبۀ آخر ماه به همین نام ها گرامی داشته می شود. در جمهوری آذربایجان، شب عید به درها کلاه پوستین می اندازند، از سوراخ بام کیسه و توبره آویزان می کنند و تحفۀ عید درخواست می کنند. برطبق آداب و رسوم در روزهای پیش از عید نوروز، نظافت و گردگیری از خانه و حیاط و کاشتن درخت و از این قبیل امور انجام می شود. در عید نوروز انواع شیرینی (قوقال، کلوچه، فصلی، باقلوا، شکرپاره، نان شکری) و پلو می پزند. تخم مرغ رنگ می کنند. در مجمعه و سینی ها خنچه می آرایند، شمع روشن می کنند، آتش می افروزند، سمنو می پزند، برای رفتگان خیرات می کنند، قهرکنندگان آشتی می کنند؛ آشنایان و همسایگان به دیدار یکدیگر می روند و عیدی می دهند و عیدی می گیرند. کودکان برای اجرای سنتی به نام « قاشق زنی » با قاشق بر قابلمه و تابه می کوبند، درِ خانه ها را می زنند و از آنها عیدی می خواهند. عاشیق ها درباره بهار مدیحه سرایی می کنند، دختران و پسران لباس نو می پوشند، رقص و پایکوبی می کنند و « یاللی » می رقصند. جوانان اسب می تازند، کشتی می گیرند و با بازی های محلی بومی آذربایجان « هاخیشتا »، « بنوشه »، « کوسه-کوسه » نوروز را جشن می گیرند. جشن بهار که نشانه ای از عشق به زندگی و طبیعت است در جمهوری آذربایجان با شکوه تمام جشن گرفته می شود.

عید نوروز
عید نوروز
نوروز در ازبکستان

همۀ مردم و جوامع ساکن در ازبکستان هر ساله در روز 21 مارس نوروز را در سراسر کشور جشن می گیرند. در این روز تعطیل رسمی در کشور برقرار است و مقامات دولتی جشن هایی با حضور سفیران خارجی برپا می کنند و به مناسبت نوروز پیام تبریک می فرستند. در میان مردم ازبکستان رسم بر این است که پیش از رسیدن نوروز سبزه و سمنو درست می کنند، لباس نو خریده، به خانه و حیاط سروسامان داده و به اصطلاح خانه تکانی می کنند که با تمیزی و نظافت عادی خانه تفاوت دارد؛ درخت می کارند و روستاها و شهرهای خود را پاکیزه و گل آرایی می کنند، به دید و بازدید دوستان و آشنایان خود می روند و به یکدیگر هدیه می دهند. پختن سمنو در ازبکستان در میان مردم بسیار رواج دارد، خانم ها در آیین سمنوپزی شعر می خوانند، برای هم افسانه می گویند و شوخی می کنند و جوان ترها در زمین های چمن کشتی می گیرند و نمایش و مسابقات اسب دوانی برپا می کنند.

نوروز در افغانستان

نوروز در سرتاسر افغانستان به خصوص در بلخ و مرکز آن مزارشریف هنوز به همان شکو پیشین برگزار می شود. در چهل روز نخست سال همه شهر را با گل های سرخی که فقط در بلخ به وفور می روید می آرایند از این رو جشن « نوروز » یا جشن « گل سرخ » هر دو به یک معنی به کار رفته و هم زمان مراسم « جهنده بالا » برگزار می شود. « جهنده بالا » پرچم مشهور و رنگینی است که به حضرت علی (ع) نسبت داده می شود و در اولین روز عید نوروز در مسجد مقدس کبود در مزارشریف برافراشته می گردد. در افغانستان به جای هفت سین مردم به آماده کردن هفت میوه می پردازند. هفت میوه از هفت نوع میوۀ خشک مختلف تشکیل شده که عبارت اند از: کشمش، سنجد، پسته، فندق، قیسی(زردآلوی خشک)، گردو و آلو. از غذاها و فعالیت های نوروزی در افغانستان می توان به « سبزی چلو » (مخلوطی از چلو و برنج)، ماهی، « جلبی » (نوعی شیرینی مخصوص)، رسم بردن هدیه به خانۀ عروس، شستشوی فرش و انجام مسابقات مختلف و بازی های محلی از قبیل بزکشی (نوعی اسب سواری)، اسب دوانی، نیزه پرانی، چوب بازی، توپ بازی، چوگان بازی، شمشیر بازی، سنگ پرانی و کشتی پهلوانی خاص این منطقه و رقصهای زیبایی مثل رقص اّتَن و رقص قَرصَک اشاره کرد. خواندن سرود و ترانه های نوروزی از ویژگی های نوروز است. آوای ترانه مشهور ملا محمد جان از هر کوی و برزن در این روزها شنیده می شود.

عید نوروز
عید نوروز
نوروز در ترکیه

مردم عثمانی که ترکیه امروز بخشی از آن امپراطوری بشمار می رود، عید نوروز را به عنوان یکی از معدود ایام جشن می گرفتند. در این روز حکیم باشی معجون مخصوصی که « نوروزیه » نامیده می شد جهت پادشاهان و درباریان تهیه می نمود که گفته شده است این معجون از چهل نوع ماده مخصوص تهیه می شده که شفابخش بسیاری از بیماری ها و دردها بوده و باعث افزایش قدرت بدنی می شده است. مردم این سرزمین نوروز را آغاز بهار طبیعت و شروع تجدید حیات و طراوت در جهان و برخی روز مقدس در کنار شب قدر و شب برائت و برخی عامل اتحاد و همبستگی و حتی آن را زادروز امام علی (ع) و تعیین ایشان به خلافت و سالروز ازدواج ایشان با حضرت فاطمه زهرا (س) دانسته اند. در ترکیه نوروز در سطح ملی و نیز در میان جوامع ترک خارج از کشور برگزار می شود. مردم این سرزمین نوروز را همچون میراثی می دانند که از نسلی به نسلی دیگر منتقل شده است. براساس تقویم ملک شاه(تقویم جلالی)، آنها آغاز فصل بهار و نخستین روز سال نو را که برابر با 21 ماه مارس میلادی است با شکوهی هرچه تمام تر جشن می گیرند. شکوفایی گل های وحشی، زعفران، زنبق و سوسن که به گل¬های نوروزی معروف اند، به گونه ای آمدن سال نو را به انسان ها بشارت می دهد. گل های نوروزی از مناطق روستایی جمع آوری شده و کودکانی که با این گل ها در خیابان های شهر و روستا قدم می زنند، آمدن نوروز را به ارمغان می آورند. از آداب و رسوم عید نوروز در میان مردم ترکیه، می توان به خانه تکانی یا به عبارتی پاکیزه کردن خانه، رنگ کردن دیوارهای خانه و رنگ کردن تخم مرغ اشاره کرد. همچنین مردم ترکیه به شیوه های مختلف مثل بستن روبان به شاخه ی درختان برای یکدیگر دعای خیر می کنند.

نوروز در مناطق کردنشین ترکیه

نوروز تا نخستین سال های تشکیل جمهوری ترکیه در میان ترکان ترکیه پایدار ماند و سپس رفته رفته اهمیت پیشین خود را از دست داد و تنها در مناطق کردنشین و در پاره ای از مناطق شمال رسم و آیین نوروز موجودیت خود را حفظ کرده است. کردهای ترکیه سال ها برای به رسمیت شناخته شدن نوروز در این کشور تلاش کردند. نوروز در ترکیه خاص نواحی شرقی آن کشور است و از اعیاد ملی کردها محسوب می شود. در شهرهای جنوب شرقی ترکیه، مانند دیاربکر، اورفا، ماراش، و مرسین نوروز مراسم باشکوهی دارد که بیشتر نماینده و منعکس کننده فولکلور مردم آن نواحی است. از ویژگی های آن یکی نواختن پر سر و صدای سورنا و دهل و دیگری ایراد سخنرانی های آتشین در کنار کپه های آتش است. این آئین ها در میدان های بزرگ و اصلی شهرها و روستاها برگزار می گردد و جمعیت انبوهی از زن و مرد، در حالیکه دست هم را می گیرند، به دور کپه های آتش به رقص و پایکوبی می پردازند. در خانه ها پختن شیرینی های خانگی و غذاهای خاص نوروز از سنت های دیگر مراسم نوروزی است.

نوروز در پاکستان

در پاکستان نوروز را «عالم افروز» یعنی روز تازه رسیده که با ورود خود جهان را روشن و درخشان می‌کند، می‌نامند. در میان مردم این سرزمین تقویم و روز شمار و یا سالنمای نوروز از اهمیت خاصی برخوردار است. بدین جهت گروه‌ها و دسته‌های مختلف دینی و اجتماعی در صفحات اول تقویم‌های خود به تفسیر و توضیح نوروز و ارزش و اهمیت آن می‌پردازند و این تقویم را در پاکستان (جنتری) می‌نامند. در پاکستان نوروز در حال حاضر در کراچی (Karachi)، کویته (Quetta)، پیشاور (Peshawar)، هنگو (Hangu)، حوزه های منطقۀ کرم (Kurram)، گلگت-بلتستان (Gilgit-Baltistan) (مناطق شمالی سابق)، مولتان (Multan) و کشمیر (Kashmir) برگزار می شود. همچنین جوامعی از قبیل بالتی (Balti)، شینا (Shina)، بوروشو (Burusho)، واخی و خوار (Wakhi and Khowar)، چترال (Chitral)، خیبر پختون خوا (Khyber Pakhtun Khwa)، هزاره (Hazara)، بلوچستان (Balochistan)، شیعیان کشمیر، شیعیان مولتان-پنجاب (Multan-Punjab) و نیز شیعیان اسماعیلی سند، و زرتشتیان/پارسیان کراچی، سند (Karachi-Sindh) در این سرزمین نوروز را جشن می گیرند. از آداب و رسوم عید نوروز در میان مردم پاکستان می‌توان به خانه تکانی و یا به عبارتی پاکیزه کردن خانه و کاشانه و پوشیدن لباس و تهیه نمودن « یاک پلو » (Yak Polo) و انواع شیرینی مثل « لدو »، « گلاب حامن»، « رس ملائی »، « کیک »، « برفی »، « شکرپاره »، « کریم رول»، « سوهن حلوا » و همچنین پختن غذاهای معروف این ایام مثل « چیلپیندوک » (Chilpindok؛ نان های سنتی با ماست تهیه شده از شیر یاک آغشته و با کرۀ تازه صرف می شود)، « دادو » (Dadwo؛ سوپی است که با اسپاگتی دست ساز تهیه می شود)، « چیلپک » (Chilpak)، « پرونتا » (Prunta؛ نوعی پاراتا یا پنکیک سرخ شده) و « کورووان » (Korovan؛ رقص و آواز)، « دادا » (Daa-daa؛ نشاندن نوزاد در سبدی مملو از میوه های تازه و خشک) و عیدی دادن و گرفتن و دید و بازدید اقوام اشاره نمود. در ایام نوروز مردم پاکستان از گفتار نامناسب پرهیز نموده و با نواختن و نوازش یکدیگر با احترام و اخلاص یکدیگر را نام می‌برند. همچنین سرودن اشعار نوروزی به زبان‌های اردو، دری و عربی در این ایام مرسوم است که بیشتر در قالب قصیده و غزل بیان می‌شود. پاکستانی‌ها بر این باورند که مقصد نوروز، امیدواری و در امن و صلح و آشتی نگهداشتن جهان اسلام و عالم انسانیت است، تا آنجا که آزادی و آزادگی، خوشبختی و کامیابی، محبت و دوستی و برادری و برابری همچون بوی خوش گلهای بهاری در دل و جان مردمان جایگزین می‌گردد.

نوروز در هندوستان

بر اساس کتاب نقش پارسی بر احجار هند در هندوستان در دوره گورکانیان مراسم نوروز در دربار برگزار می شده است، اگرچه در دو قرن اخیر نوروز رسمیت ندارد، اما در شهر لکنو مراسم نوروز همواره برگزار شده است. در شهر لکنو روز نوروز مراسم مهمی برای شیعیان است، آنها در روز نوروز جشن برگزار می کنند. اساس این مراسم را در این موضوع می دانند که حضرت علی در روز نوروز به امامت رسیده است. منبع این حدیث به منابع اهل سنت برمی گردد که نوشته اند علی رض روز نیروز به امامت رسید. بر سقف تالار آشوکای کاخ راشتراپاتی ریاست جمهوری هند (بزرگترین مجموعه کاخ های جهان ساخته دوره استعمار) دو شعر در مورد نوروز نقاشی شده که با جملات زیر شروع می شود. • صحرا رخ خود ز ابر نوروز بشست - این دهر شکسته دل به نو گشت درست • همیشه تا که ز تأثیر ابر نوروزی- چمن شود ز ریاحین چو جنّت المأوی در سراسر هند یک جشن ملی بسیار مهم برگزار می شود که به آن هولی می گویند این جشن بسیار شباهت به نوروز دارد. فلسفه این جشن تازه شدن فصل است و زمان آن اولین کامل شدن قرص ماه در پایان فصل سرما است، معمولا این روز بین 25 اسفند تا 5 فروردین برگزار می شود.

نوروز در تاجیکستان

در تاجیکستان همۀ مردم نوروز را جشن می گیرند. همچنین در مناطق مختلف اوراسیا که مهاجران تاجیک حضور دارند جشن نوروز برگزار می شود. جشن نوروز برای مردم تاجیکستان بویژه بدخشانیان تاجیکستان، جشن ملی نیاکان است و از آن به عنوان رمز دوستی و زنده شدن کل موجودات یاد می‌کنند و به نام خیدیر ایام یعنی جشن بزرگ معروف است. مردم تاجیکستان به ویژه بدخشانیان تاجیک در ایام عید نوروز خانه را پاک کرده و به اصطلاح خانه تکانی می‌کنند، همچنین ظروف خانه را کاملاً" شسته و تمیز می‌کنند تا گردی از سال کهنه باقی نماند . زنان به عنوان نگهدار آتش و روشنایی خانه برای جشن نوروز گندم و سبزه پرورش می دهند. در تاجیکستان رسمی وجود دارد که چند هفته قبل از نوروز انجام می دهند و آن را مردم « چلپ کبزی » می گویند. دختران و زن های جوان تاجیک بعد از غروب آفتاب بر پشت بام های خود برآمده، بر رهگذران دانه های ارزن می پاشند و آتش می افروختند و به رقص و شادمانی می پردازند. از آداب و رسوم منحصر به فرد نوروزی این سرزمین می توان به « چیدن سفرۀ هفت سین یا هفت شین » (در این سفره، هفت چیز قرار می گیرد که با حرف سین یا شین آغاز شده باشد) و « گُل گردانی » اشاره کرد؛ « گُل گردانی » یکی از رسم هایی است که قبل از نوروز توسط کودکان اجرا می شود (آوردن گل های برفی). پختن غذاهای نوروزی از مهمترین عناصر جشن نوروز است. در این روزها تهیه انواع مختلف غذا از قبیل نان های مخصوص تنوری، نان شیرمال، نان راچله، کماچه، نان سمرقندی، « گندم کوچه » (Gandumkucha) یک غذای سنتی تاجیکی است که با غلات و سبزی های مختلف که نماد غذای سالم و طبیعت بارور است، « منتو » (Mantu) و « سمبوسه » از دیگر غذاهای نوروزی است که با انواع سبزی ها پخته می شوند. در این ایام تهیه شیرینی ها، حلواهای کاردچ و حلوای کنجد مرسوم است. رفتن به خانه های نوعروسان، دادن هدیه، عیادت از یکدیگر، از فامیل و ارواح گذشتگان از رسم های دیگر نوروز در تاجیکستان است.

نوروز در ترکمنستان

در کشور ترکمنستان طبق رسم قدیم و جدید، دو بار در سال جشن سال نو گرفته می شود. یکی از این جشن ها با استناد به تقویم میلادی که به تأیید سازمان ملل رسیده، به عنوان جشن بین المللی « سال نو » شناخته می شود و دیگری برگزاری عید نوروز به نشانه ی احیای دوباره ی آداب و رسوم دیرینه ی مردم ترکمنستان است. در ترکمنستان نوروز در تمام مناطق از جمله استان های آخال (Akhal)، بالکان (Balkan)، داشوگوز (Dashoguz)، مری (Mary) و لباپ (Lebap) برگزار می شود، اما جوامع کشاورزان و گروه ها، افراد و متخصصان فولکلور و دانش های سنتی نقش اصلی را در برگزاری جشن نوروز برعهده دارند. مردم ترکمنستان در این ایام با پختن غذاهای معروف نوروزی مانند « یارمه » (Yarma؛ فرنی تهیه شده از غلات)، « پیلاف » (Pilaf) و « پیشمه » (Pishme؛ مواد سرخ شده را به شکل الماس برش می دهند)، نان های سنتی، « نوروز کجه »، « نوروز بامه » و سمنو و اجرای بازی های سنتی مختلف از جمله « آیترک-گونترک » (Ayterek-gunterek؛ سمت ماه و سمت آفتاب)، « یوزوک تاپدی » (Yuzuk Tapdy؛ پیدا کردن حلقه) و همچنین بازی های ورزشی ملی « پریدن برای شال » و « اسب سواری » حال و هوای دیگری به این جشن می دهند. در ایام نوروز مسابقات مختلفی در ترکمنستان برگزار می شود که از جملۀ آنها می توان به مسابقات اسب دوانی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی، خروس جنگی، شاخ زنی میش ها، شطرنج بازی، مهره بازی و شیر یا خط اشاره نمود. دید و بازدید در ایام نوروز در میان مردم ترکمن از جایگاه و منزلت خاصی برخوردار می باشد.

نوروز در قرقیزستان

عید نوروز در قرقیزستان تنها یک روز آن هم در روز اول یا دوم فروردین ماه است که به 29 روز یا 30 روز بودن اسفند بستگی دارد. اگر اسفند 29 روز باشد اول فروردین و اگر 30 روز باشد، در روز دوم فروردین برگزار می شود. تا قبل از فروپاشی شوروی سابق این مراسم به دست فراموشی سپرده شده بود ولی پس از فروپاشی دوباره حیات یافت و هرساله با شکوهتر از سال قبل برگزار می شود. مراسم جشن نوروز را در شهرها دولت تدارک می بیند و در روستاها بزرگان و ریش سفیدان در برگزاری آن دخالت دارند. در شهرها در میادین بزرگ و در روستاها در بیابان های اطراف این جشن برگزار می شود. امروزه جشن نوروز در سراسر قرقیزستان برگزار می شود و تقریباً تمام مردم آن سرزمین در آن شرکت می کنند. از میان آیین های متعددی که در جمهوری قرقیزستان برگزار می شوند، « رسم سنتی ضد عفونی کردن خانه » با نوعی سرو کوهی « Alastoo » از اهمیت ویژه ای برخوردار است و جزء جدایی ناپذیر آیین های نوروزی در این سرزمین به شمار می آید؛ معمولاً پیرزنانی که فرزندان بسیاری دارند این کار را انجام می دهند. مردم قرقیزستان براین باورند که بوی این نوع سرو کوهی ارواح خبیثه و بیماری ها را از بین می برد. در قرقیزستان در این روز پختن غذاهای معروف قرقیزی مثل « بش بارماق »، « مانته »، « بُرسک » و « کاتما » مرسوم است که به صورت رایگان بین حاضران در جشن توزیع می شود. در قرقیزستان در این روز افزون بر جشن برگزاری یکسری مسابقات از قبیل سوارکاری و غیره نیز مرسوم است و به گونه چشمگیری در این روز مسابقات دنبال می شود و جوایز ارزنده ای به نفرات برتر داده می شود.

نوروز در قزاقستان

جشن نوروز در سراسر این کشور و تقریباً در بین تمام مردم آن سرزمین و نیز هر نقطه از جهان که جوامع قزاق زندگی می کنند، برگزار می شود. مردم قزاقستان نوروز را اعتدال بهاری می دانند و براین باورند که در این روز ستاره های آسمانی به نقطه ابتدایی می رسند و همه جا تازه می شود و روی زمین شادمانی برقرار می شود. همچنین قزاق ها معتقدند که نوروز آغاز سال است. نوروز روزی است که یک سال منتظرش بوده اند، نوروز روزی است که خیر بر زمین فرود آمده و بالاخره نوروز روزی است که سنگ نیلگون سمرقند آب می شود. در شب سال تحویل تا شب قزیر صاحبخانه دو عدد شمع در بالای خانه اش روشن می کند و خانه اش را خانه تکانی کرده و چون مردم قزاق باور براین دارند که تمیز بودن خانه در آغاز سال نو باعث می شود افراد آن خانه دچار بیماری و بدبختی نشوند، آنان بر این مسأله ایمان دارند و آن را هر ساله رعایت می کنند. در شب نوروز دختران روستایی قزاق با آخرین گوشت باقیمانده از گوشت اسب که سوقیم نام دارد، غذایی به نام اویقی آشار همراه با آویز می پزند و از جوان هایی که دوستشان دارند پذیرایی می کنند. آنان نیز در قبال آن به دختران آینه و شانه و عطر هدیه می کنند. در عید نوروز جوانان یک اسب سرکش را زین کرده و عروسکی که ساخته دست خودشان است با آویز زنگوله ای به گردنش در ساعت سه صبح که ساعتی معین از شب قزیر است رها نموده تا از این طریق مردم را بیدار نمایند. عروسک در حقیقت نمادی از سال نو است که آمدن خود را سوار بر اسب به همه اعلام می کند. نوروز برای قزاقها بسیار مقدس بوده و اگر در این روز باران یا برف ببارد آن را به فال نیک گرفته و معتقدند سال خوبی پیش رو خواهند داشت. در عید نوروز مردم لباس نو و سفید به تن می کنند که نشانه شادمانی است. دید و بازدید اقوام در این ایام با زدن شانه ها به یکدیگر از آیین و رسوم مردم قزاق می باشد. مردم قزاقستان برای آیین و مراسم نوروز احترام ویژه ای قائل هستند؛ مثلاً « اولین چمن: مردم مراقب هستند تا به چمنی که برای اولین بار می روید آسیب نزنند. »، « اولین شیر: مردم عادت دارند در سال جدید شیر تازه که « Uyiz » (کولوستروم) نامیده می شود را با احترام تهیه کنند. » و « اولین طلوع: مردم در زمان طلوع آفتاب به دیدار یکدیگر می روند تا تولد دوباره طبیعت را با چمن های سبزرنگ، آب های روان و نغمه های دلنشین پرندگان جشن بگیرند. » براساس تقویم سنتی قزاقستان، نوروز در زبان قزاقی علاوه بر تعطیلات به کل ماه مارس اطلاق می شود. همچنین پختن غذایی به نام « نوروز گوژه » (آش نوروز) که از هفت نوع ماده غذایی تهیه می شود، « قیمیز » (شیر اسب) و « Owuz » (شیر تازه) در این ایام جزء آیین و رسوم این سرزمین است. مسابقات معروفی نیز در این ایام در قزاقستان برگزار می شود که از مهمترین آنها می توان به « قول توزاق »، کوکپار، برداشتن بز از مکانی مشخص توسط سواران، آوادار یسپاق، کشتی، قیزقو و آلتی باقان اشاره نمود.

نوروز در عراق

عراق یکی دیگر از کشورهایی است که عید نوروز را جشن می گیرد. دولت به مناسبت عید نوروز پنج روز تعطیل رسمی اعلام می کند و بیشتر در نوروز رسم دارند که اگر کسی در طول سال عزیزش را از دست داده باشد، در خانه خود می ماند و اقوام و دوستانش برای به اصطلاح ابلاغ جای خالی عزیز از دست رفته اش به دیدن وی می آیند. اهمیت نوروز برای کردها صرف نظر از اینکه به چه زبانی صحبت می کنند و به چه مذهبی اعتقاد دارند، مانند ایرانی ها بسیار زیاد است. در میان کردهای عراق اقوام دیگری نیز وجود دارند که همانند کردها نوروز را برگزار می کنند. این قوم ایزدیها یا یزیدیها هستند که عموماً در شمال عراق زندگی می کنند. جشن چهارشنبه سوری در واقع جشن اول سال ایزدیهاست که در بین ملتهای دیگر مثل ایرانیان نوروز خوانده می شود. ولی ایزدیها این جشن را هرساله چهارشنبه سور یا چهارشنبه سرخ می نامند. این جشن در شب اولین چهارشنبه ماه آوریل که ایزدیها براساس نام ماههای سریانی « نیسان » می گویند، برپا می شود. ایزدی ها در عید تخم مرغ رنگ می کنند، چرا که شکل تخم مرغ شبیه زمین است و رنگ کردن آن به این معنی است که می خواهند دنیا به این رنگ ها باشد و باعث سبزی دشت و صحرا شود. رسم دیگر آنها این است که صبح زود سال نو به دشت ها می روند و دست و روی خود را با قطرات شبنم مسح می کنند و باور دارند که اگر کسی مریض باشد با این عمل بیماری اش شفا می یابد. آرد نیز در جشن سر سال ایزدی ها نقش مهمی دارد. آنها در شب جشن به دشت می روند و با آردی که با خود برده اند خمیر درست می کنند. بعد دسته گلی در وسط این خمیر فرو کرده و آن را بالای در خانه هایشان آویزان می کنند. بدین معنا که بهار به خانه هایشان آمده است. همچنین زنان نانی به نام سوک می پزند که برای خیرات به گورستان می برند. ایزدی ها نیز مانند برخی از اقوام کرد آئینی را به جا می آورند که به آن « طواف » و گاهی نیز « جمی » می گویند. نخستین طواف در یک ده ایزدی به نام « باشک وبخرانه » در روز جمعه پس از چهارشنبه سور شروع می شود و پس از آن تقریباً در همه روستاهای ایزدیها نیز آغاز می شود. هر طواف کننده یک فرشته دارد که تنها ویژه ایزدی هاست. این طوافها تا آخر ماه ششم میلادی که ایزدی ها به آن « هزیران » (حریزان) می گویند ادامه پیدا می کند و این نشان نوروز در بین ایزدیهاست. ایزدیها در هر فصل سال جشنی دارند اما ویژگی جشن سر سال که در اولین چهارشنبه ماه نیسان یعنی آوریل برگزار می شود، این است که مردم پس از سیزده روز دوباره جشن می گیرند که با سیزده بدر ایران قابل مقایسه است.

نوروز در مناطق کردنشین عراق

در این روز دختران و پسران با لباس های رنگارنگ کردی، رقص کنان و پای کوبان دسته دسته به پیشواز نوروز می روند و بعد به مزار گذشتگان و شهدای خود می روند و در پایان مراسم به پیروی از سنت دیرین، غذای یاپراخ (دلمه برگ مو که به صورت لقمه هایی در نان لواش آماده می کنند.) که از پیش تهیه دیده شده است بین مردم پخش می شود و غروب مراسم روز اول با شور و نشاط هرچه بیشتر به پایان می رسد. در روزهای دیگر مردم در جای جای شهر و روستاها شروع به رقص سنتی و خواندن آواز می کنند.

نوروز در زنگبار (کرانه های شرقی آفریقا)

گفته می شود سنت نوروز توسط ایرانیان به زنگبار رفته است. بدینگونه که در زمان های کهن گروه بزرگی از شیرازیان به زنگبار در کرانه های شرقی قاره آفریقا کوچ کردند و آئین های ایرانی مانند نوروز را نیز با خود به همراه بردند. جشن نوروز در زنگبار « نوروزی » نامیده می شود و هنوز جشنی شناخته شده است. تانزانیا که در قدیم به آن زنگبار می گفتند از دیگر کشورهای دنیا است که در آن مراسم نوروز برگزار می شود. پارسیان در آئینهای خودشان در این منطقه دو جشن نوروز دارند. یکی از آنها در اول فروردین که جمشید نوروز نامیده می شود. دیگری که نوروز سال نوست در 22 اوت یا اول شهریور برگزار می شود که تقریباً همزمان با شهریورگان زرتشتیان ایران است ولی مراسم سال نوی پارسیان زنگبار به دلایلی به این روز انتقال یافته است.

نوروز در مصر

قبطیان مصر نیز جشنی سالانه به نام نیروز دارند که به عربی به آن النیروز می گویند. این جشن هر سال در اول پائیز برگزار می شود و روز آغاز سال در تقویم قبطیان است. در مورد سابقه این جشن برخی معتقدند که یادگاری از دوره تسلط هخامنشیان بر مصر است، اگر چه خود قبطیان آن را مربوط به مصر باستان می دانند. نیروز با نوروز ایرانی از نظر زمان برگزاری تفاوت هایی دارد ولی در اصل و ریشه با آن یکسان است. مصریان جشن نوروز را از ایرانیان گرفته و با همان نام و آداب و سنن برگزار می کنند. نوروز مصری(قبطی) هر سال با آغاز فصل زراعی و زمانیکه رود نیل طغیان کرده و زمین های اطراف خود را سیراب می کند آغاز می شود. به عبارت دقیق تر روز اول ماه توت که یکی از ماه های مصر باستان است، روز نخست نیروز قبطیان محسوب می شود. این عید با همان نام و آداب و سنن ایرانی در مصر برگزار می شود. مصریان در این روز شادی کرده، آتش می افروزند و آب بر روی یکدیگر می پاشند.

نوروز در ایران

نوروز:

نوروز یکی از مهمترین جشن های ایرانیان است که ثبت ملی شده است. « نوروز » واژه یی است مرکب از دو جزء که رویهم به معنای « روز نوین » است و بر نخستین روز از نخستین ماه سال خورشیدی، آنگاه که آفتاب به برج حمل انتقال می یابد، گذارده شود. و در اصطلاح بر جشن سر سال ایرانی، که در روز نخست فروردین ماه برابر با 21 مارس برگزار می شود، گفته می آید. « نوروز » در زبان عربی، هم به ریخت فارسی آن به کار رفته و هم معرّب آن به گونۀ « نیروز » آمده است. نوروز در ادبیات فارسی گاه به نام جشن فروردین و گاه جشن بهار خوانده می شود.

خاستگاه و پیشینۀ اسطوره ای نوروز:

بیشتر روایات اسطوره ای-افسانه ای ایران دورۀ پیشدادی را زمان پیدایی نوروز و جمشید، چهارمین پادشاه پیشدادی را بنیانگذار نوروز و آئین نوروزی به شمار آورده اند.

پیشینۀ تاریخی نوروز:

نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان است. جشن رستاخیز طبیعت و تجدید زندگی است. جشن حرکت و جنبش و تکاپو و کار است. عید نوروز و گرامی بودن آن نزد ایرانیان بسیار قدیم و کهن است. بی تردید نوروز و جشن نوروزی یک آئین کهنسال همگانی و مربوط به پدیدۀ نوگشتگی سال و دگرگونی طبیعت از حالتی به حالتی دیگر در میان اقوام مختلف جهان و بومیان ایران، پیش از آمدن آریائی ها به این سرزمین بوده است. به گفتۀ ابوریحان در کتاب التفهیم: « نوروز نخستین روز است از فروردین ماه و از این جهت روز نو نام کردند زیرا که پیشانی سال نوست. »

یکم فروردین به نام اورمزد روز را نوروز کوچک یا نوروز عامه می خواندند. به سخن دیگر، اورمزد نخستین روز از هر ماه خورشیدی است. گفتنی است که برخی از منابع پنج روز نخستین فروردین را نوروز عامه گفته اند و روز ششم به نام خرداد روز را نوروز بزرگ یا نوروز خاصه نامیده اند. فردوسی در شاهنامه برپایی عید نوروز را به زمان پادشاهی جمشید نسبت می دهد: به جمشید برگوهر افشاندند مر آن روز را روز نو خواندند سر سال نو هرمز فروردین برآسوده از رنج تن دل ز کین بزرگان به شادی بیاراستند می و جام و رامشگران خواستند چنین روز فرخ از آن روزگار بمانده از آن خسروان یادگار (فردوسی)

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز

عید نوروز ایران

نوروز